Apollon Smintheion

Çanakkale ilinin Ayvacık ilçesine bağlı olan Gülpınar köyünde bulunan Apollon Smintheion Tapınağı  tanrı Apollona ait olup kutsal alan olarak bilinmekte, Apollo Smintheus insanları korur ancak gerektiğinde de cezalandırır. Bu işlevleri ile ilgili olarak antik yazar Polemon, Troas kentlerinden Chyrsa Apollon rahibinin yakışık almaz bir davranışı yüzünden kendisine hiddetlenen Apollon’un Chrysa halkına gönderdiği farelerle ekinlere zarar verdirterek rahibi ve halkını cezalandırdığından bahseder ve devam ederek rahibin, Apollon’u onurlandırmak için ona Smintheus adından bir tapınak yaptırdığını ve bu isimden gelen Smintheus sıfatını verdiğini söyler.Diğer taraftan ‘fare’ anlamına gelen ve Apollon’u temsil eden ‘Smintheus’u ve Anadolu halkına karşı olumlu işlevini Homeros, İlyada destanında şöyle anlatır; Troia’ya savaşa giden Yunan ordusu yol üzerindeki kentleri yağmalar, kadın ve kızları kaçırır. Gülpınar’a – Chrysa’ya uğrayan Yunan ordusunun başındaki Akha kralı Agamemnon, Apollon Smintheus tapınağının rahibi Chryses’in kızı Chryseis’i odalık olarak kaçırır. Baba kızını almak için defalarca Agamemnon’a çıkar ve ona armağanlar, kurtarmalıklar götürür ancak kızı bir türlü geri alamaz. Tanrısı Apollon’a yakarır ve Chryseis’i geri getirmesini ister. Öfkelenen Apollon Yunan ordusuna okları ile farelerden bulaşan veba salgınını salar. Yunan ordusu vebadan kırılır. Odysseus’un gözetiminde Chrysa’ya-Gülpınar’a getirilir ve şükran olarak tanrı Apollon’a tapınakta kurbanlar kesilir.Bu konular, tapınağın kabartmaları frizlerinde (relief) ve bezemeli sütunlarında ilk defa bir tapınağın mimari elemanlarında süsleme olarak karşımıza çıkar. Apollon burada kötülükleri cezalandırmıştır. Ayrıca farelere ve onların verdikleri zararlara karşı da insanlara yardımcı olur. Tahıllara ve ambarlara zarar veren fareleri de bu kez yine okları ile öldürür. Baba tanrı Zeus ile Leto’nun oğlu destanı İlyada’da Anadolu’lu olduğunu göstermiş ve Yunanlı tanrıça Athena’ya karşı Anadolulu’ların-Troialı’ların yanında olmuştur. Fare kültü ile ilk kez Troas bölgesinde onur gören Apollon, Troia savaşları boyunca önemli kararlarda tanrılar katından her zaman Troialı’ların yanında olmuştur. Apollon Smintheus Tapınağı frizlerinde ve bezemeli sütunlarında İlyada destanında sözü edilen Troia savaşları ile ilgili çok öenmli olaylar anlatılmıştır; Troia Kralı Priamos’un oğlu Hektor’un, Akhilleus’un can dostu Patraklos’u öldürmesi; Akhilleus’un büyük öfkesi; annesi Tethis’in baba tanrı Zeus’dan oğlu için yeni silahlar istemesi ve oğluna Patraklos’un yasında silahları vermesi; Akhilleus ile Hektor’un kavgası; Hektor’un öldürülmesi ve Akhilleus tarafından arabasına bağlanarak Troia surları çevresinde sürüklenmesi ve Priamos, karısı Hekabe, kızı Kassandra ve gelini Andromakhe ile tanrı Apollon’un surlarda olayı seyretmesi ve İlyada’nın 24. bölümünde anlatılan Hektor’un karısı Andromakhe’nin kocası için yas tutma sahnesi ile destan biter. Sözünü ettiğimiz bu olayların hemen hepsi Smintheion kabartmalarında ünik olarak karşımıza çıkar, İlyada anlatımları çeşitli çağlarda vazolar üzerinde, duvar resimlerinde, mermer lahitlerde betimlenmişlerdir. Ancak bir tapınakta, ilk kez olarak Gülpınar Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nda karşımıza çıkar.

http://www.gezgincift.com/apollon-smintheus-tapinagi

 

 

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s